احمد بن محمود ( معين الفقراء )
51
تاريخ ملازاده ( فارسى )
قاضى ابو ثابت « 1 » بوده ، وفات او در شب جمعهء بيست و پنجم جمادى الاخرهء سنهء
--> از جملهء اعاظم ملوك عصر بود ، و وى خود حكومت بخارا مينمود و بخطائيان باج ميگذارد در سنهء 603 از راه حج ببغداد رفت ، در وقت ورود احترامى شايان ازو نمودند ولى چون در عرض راه با حجاج خوشرفتارى ننمود در وقت رجوع از حج مقدم او را در بغداد چندان وقعى نگذاردند و حجاج او را صدر جهنم لقب دادند ، ( ثر 12 : 170 - 171 ) و در سنهء 613 يا 614 كه سلطان علاء الدين محمد خوارزمشاه به قصد عراق و محاربه با خليفه الناصر لدين اللّه تصميم عزم داده بود رعايت حزم را قبل از حركت بعراق ، صدر جهان با دو برادر و دو پسرش را از بخارا بخوارزم انتقال داد از خوف اينكه مبادا در غياب او اسباب فتنه و فساد شوند و ايشان همچنان در خوارزم بودند تا بوقت آنكه تركان خاتون ما در خوارزمشاه از خوف لشكر مغول مصمم گرديد كه از خوارزم فرار نمايد ( سنهء 616 ) قبل از حركت از خوارزم از براى فراغت خاطر و اطمينان بال ، صدر جهان و برادر و دو پسرش را با ساير ملوك اطراف كه در دربار خوارزمشاه بودند تماما بكشت ، ( سيرة جلال الدين منكبرنى لمحمد بن احمد النسوى ص 23 - 24 ، 39 ) . 11 - صدر جهان سيف الدين محمد بن عبد العزيز بن عمر عبد العزيز بن مازه كه عوفى ميگويد اكنون باقى است ( ص 180 ، 184 ، 186 ) پس معلوم مىشود كه تا حدود سنهء 617 ( كه سال تأليف لباب الالباب است ) در حيات بوده . 12 - برهان الاسلام تاج الدين عمر بن مسعود بن احمد بن عبد العزيز بن مازه معاصر قلج طمغاج خان ابراهيم بن الحسين و پسرش قلج ارسلان خان عثمان مقتول در سنهء 609 و او يكى از اساتيد عوفى است ( ص 169 - 174 ) . 13 - پسر او نظام الدين محمد بن عمر كه عوفى در وقتى كه از خراسان ببخارا ميرفته است ( در حدود سنهء 600 ) چند روزى در آموى در خدمت او بسر برده است . اين است على العجالة آنچه از افراد اين خاندان بدست آوردهايم ، جها ( f . IG 2 b ) گويد « خواجه عبد الملك شافعى قاضى القضاة ممالك سلطان اولجايتو خدابنده را با صدر جهان بخارى حنفى كه عازم حج بود در باب مذهب مباحثه دست داد و تقبيح يكديگر ميكردند . و همين باعث انتقال سلطان بمذهب اماميه شد الخ » از لقب اين شخص يعنى صدر جهان و از نسبت مكان يعنى بخارى و مذهب يعنى حنفى ، قريب بيقين مىشود كه وى نيز از آل برهان بوده است و معلوم مىشود كه اين خاندان تا زمان سلطنت اولجايتو ( سنهء 703 - 716 ) بر جاى و برياست حنفيه باقى بودهاند و بعد از آن از حال ايشان چيزى معلوم نيست . « لباب الالباب ج 1 ص 332 - 336 » ( 1 ) - شيخ الاسلام محمد بن حسين البخارى الحنفى ، معروف به امام بكر خواهرزاده و مبسوط او پانزده مجلدست . « كشف الظنون »